Jaarverantwoording NZa 2025

Slimmer toezicht en betere samenwerking door toegankelijkere zorgdata 

De informatiepositie van toezichthouders, ketenpartners en het publiek is verder versterkt door de uitbreiding van ons openbare dashboard Zicht op Zorgaanbieders. Het dashboard ondersteunt het monitoren van de rechtmatigheid, toegankelijkheid en continuïteit van zorg en draagt daarmee bij aan goed georganiseerde zorg. In 2025 voegden we onder meer nieuwe pagina’s toe voor analyse, declaraties en de aanlevering van jaarverantwoordingen, en maakten we extra openbare informatie beschikbaar over wachttijden in de ggz en jaarverantwoordingen. Door data toegankelijker en beter bruikbaar te maken, ondersteunen we slimmer toezicht, betere samenwerking en een organisatie die sneller kan meebewegen met ontwikkelingen in de zorg. 

Inzicht in wachttijden: basis voor gerichte aanpak en minder administratie 

Onze informatiekaart wachttijden en wachtplekken ggz 2025 liet zien waar wachttijden de Treeknorm overschrijden, voor welke diagnosegroepen en in welke regio’s. Dit gaf zorgaanbieders, zorgverzekeraars en regionale samenwerkingsverbanden beter inzicht om de toegang tot de ggz gerichter te verbeteren. En het maakte het voor ons mogelijk om partijen aan te spreken op structureel lange wachttijden. Tegelijk ontwikkelden we een nieuwe werkwijze waarbij wachttijden stapsgewijs automatisch worden vastgesteld op basis van declaratiedata, in plaats van handmatige aanlevering via het Zorgbeeldportaal. Dit verlaagt de administratieve lasten voor zorgaanbieders en verbetert de betrouwbaarheid en volledigheid van de wachttijdeninformatie. Zo zetten we data slimmer in om ontwikkelingen in de zorg beter te volgen en de toegankelijkheid van passende zorg te ondersteunen. 

Verscherpt toezicht op CZ: sturen op betere toegang tot passende zorg  

We plaatsten zorgverzekeraar CZ onder verscherpt toezicht omdat uit ons onderzoek bleek dat CZ onvoldoende actie ondernam om mensen tijdig aan passende zorg te helpen. Aanleiding waren wachttijden boven de Treeknormen in delen van de ggz en ziekenhuiszorg. Door ons toezicht moest CZ gerichter knelpunten in het zorgaanbod in beeld brengen en aanpakken. We volgden de uitvoering hiervan nauwgezet via informatieverzoeken, bezoeken en controles ter plaatse. Eind 2025 hieven we het verscherpt toezicht op, nadat CZ de verbeterpunten voldoende had opgevolgd. 

We zien dat de urgentie van ons werk verschuift van betaalbaarheid naar toegankelijkheid van zorg. Het toegankelijk houden van zorg wordt een steeds complexer vraagstuk vanwege de groeiende zorgvraag door vergrijzing, toenemende behandelmethoden en de blijvende tekorten aan zorgprofessionals.   

We ontvangen allerlei vragen, meldingen en klachten van inwoners, zorgaanbieders, zorgverzekeraars en andere organisaties over mogelijke ongewenste situaties in de zorg. Deze signalen zijn belangrijk voor ons omdat ze laten zien waar problemen zitten. Zo kunnen wij goede keuzes maken in ons toezicht en ons richten op de belangrijkste problemen in de zorg. Lees op onze Meldpuntpagina hoe u een signaal aan ons kan doorgeven.  

Een interventie is een actie van de NZa richting een partij om een ongewenste situatie te beëindigen. Een interventie kan zowel informeel (zoals een gesprek) zijn als formeel (bijvoorbeeld een aanwijzing of last onder dwangsom). Een interventie kan daarnaast ook een breder effect hebben: het kan andere partijen extra reden geven om de wetten en regels goed na te leven. Lees op deze pagina meer over onze handhavingsinstrumenten. 

Passende bekostiging en regionale samenwerking voor toegankelijke ggz 
Met adviezen over de bekostiging van mentale gezondheidsnetwerken en het Verkennend gesprek droegen we bij aan toegankelijke en betaalbare zorg door passende bekostiging, regionale samenwerking en betere organisatie van zorg te stimuleren. Binnen het Verkennend gesprek bepalen zorgprofessionals samen met mensen welke ondersteuning het beste past, waardoor mensen sneller passende hulp op de juiste plek krijgen en de druk op de ggz kan afnemen. Op basis van positieve ervaringen in verschillende regio’s adviseerden we een landelijke bekostiging via een experiment met een vrij tarief. Daarnaast adviseerden we een open betaaltitel voor regionale samenwerking binnen mentale gezondheidsnetwerken, zodat partijen flexibel maatwerkafspraken kunnen maken die aansluiten bij regionale behoeften. 

Een belangrijke stap richting passende organisatie van zorg en administratieve lastenverlichting was de invoering van twee aparte prestaties voor cliënten met een VG7-indicatie: VG7 en VG7-plus. Met de nieuwe VG7-plus prestatie sluit de bekostiging beter aan op cliënten met een complexe en extra zware zorgvraag. Hierdoor blijft passende zorg voor deze specifieke cliëntgroep beschikbaar. Tegelijkertijd hoeven zorgaanbieders minder aanvragen voor extra middelen te doen, wat de administratieve lasten vermindert. 

Minder administratieve lasten en betere toegang tot juiste zorg   

Met de invoering van aparte prestaties voor cliënten met een VG7-indicatie — VG7 en VG7-plus — droegen we bij aan toegankelijke en betaalbare zorg door passende bekostiging en een beter georganiseerde langdurige zorg. De nieuwe VG7-plus prestatie sluit beter aan op cliënten met een complexe en extra zware zorgvraag, waardoor passende zorg voor deze groep beschikbaar blijft. Tegelijk vermindert de nieuwe bekostiging de administratieve lasten voor zorgaanbieders, omdat zij minder vaak extra middelen hoeven aan te vragen. 

Voorstel voor meer gezondheidswinst binnen hetzelfde zorgbudget  
Met het gezamenlijke advies binnen het programma Maatschappelijk Aanvaardbare Uitgaven Geneesmiddelen (MAUG) droegen we bij aan toegankelijke en betaalbare zorg door scherpere sturing op geneesmiddelenprijzen, beter markttoezicht en een doelmatige inzet van zorgbudgetten. In het advies riepen we op om beter vast te stellen welke prijzen voor dure geneesmiddelen maatschappelijk aanvaardbaar zijn, zodat met hetzelfde budget meer gezondheidswinst kan worden behaald. Daarnaast adviseerden we maatregelen om concurrentie tussen medicijnfabrikanten te versterken en het markttoezicht te verbeteren. Door ook burgers actief te betrekken via een burgerforum en landelijke enquête, ontstond breder inzicht in wat maatschappelijk aanvaardbare geneesmiddelenprijzen zijn. De uitkomsten laten zien dat er draagvlak is om kritisch te kijken naar hoge prijzen, zodat zorg toegankelijk en betaalbaar blijft voor iedereen. 

We zien dat regulering niet altijd de oplossing is voor vraagstukken rondom betaalbaarheid. In 2025 zagen we steeds duidelijker dat de grote uitdagingen in de zorg niet binnen één sector of organisatie zijn op te lossen. De ontwikkeling van Mentale gezondheidsnetwerken is daar een mooi voorbeeld van. In deze netwerken werken huisartsen, ggz-aanbieders, gemeenten en zorgverzekeraars samen om mensen sneller en beter op de juiste plek te helpen. Daarmee groeit ook het besef dat passende zorg vraagt om meer dan regulering alleen: het vraagt om gezamenlijke verantwoordelijkheid, regionale samenwerking en ruimte om over domeinen heen te organiseren.

We willen de administratiedruk voor zorgprofessionals zo laag mogelijk houden. Tegelijkertijd hebben we gegevens nodig om misbruik van zorggeld te voorkomen, stoppen en bestraffen. Het is een uitdaging om daarin een goede balans te vinden. Waar we de administratiedruk kunnen verminderen, doen we dat.   

Bijvoorbeeld door de VG7 prestatie te splitsen in twee basisprestaties: een VG7 en een VG7+ prestatie met een hoger tarief. Dit betekent voor zorgaanbieders dat zij voor zwaardere patiënten minder administratieve procedures hoeven te doorlopen, dat tot op heden wel nodig was. Nu er een nieuwe basisprestatie bij komt (VG7+), zijn deze meerzorgaanvragen voor de meeste patiënten binnen deze doelgroep niet meer nodig.  Bovendien voorkomt het administratieve lasten voor zorgaanbieders doordat zij minder aanvragen voor extra middelen hoeven te doen, waar zij en de zorgkantoren anders veel tijd aan kwijt zijn.