Betere sturing op toegang

Het is volkomen begrijpelijk dat Zilveren Kruis erg te spreken is over het gezamenlijke project wachttijden op basis van declaratiedata in de ggz. Koopman vertelt: “Zelf deden we eind 2023/begin 2024 al een pilot bij tweeduizend zorgaanbieders op basis van declaratiedata. De verwijsdatum bleek bijzonder goed gevuld te zijn. Dat was precies de informatie die we nodig hadden om wachttijden te kunnen berekenen.”  

Op basis hiervan besprak Zilveren Kruis met de Nederlandse Zorgautoriteit (NZa) of deze aanpak niet op bredere grondslag interessant zou zijn voor het gehele ggz-veld. “Een nieuwe proef van de NZa toonde aan dat het op deze manier inderdaad mogelijk bleek de wachttijden in de ggz inzichtelijk te maken”, vertelt Koopman. “Daarop zijn we samen met de andere zorgverzekeraars en de zorgaanbieders in gesprek gegaan hierover. We hebben de aanpak uitgekristalliseerd en breed gedeeld zodat we er, op basis van dezelfde data, allemaal mee aan de slag konden.” 

Beter inzicht

De noodzaak van deze aanpak was duidelijk. Een rapport uit oktober 2024 van het Talma Instituut toonde aan dat bijna vijftig procent van de ggz-zorgaanbieders de wachttijdinformatie niet structureel aanleverde. “Die informatie is voor ons noodzakelijk voor de wachtlijstbemiddeling en zorginkoop”, zegt Koopman. “Met inzicht in de wachttijden en toegankelijkheidsknelpunten kunnen wij gerichter onze verzekerden helpen. Helemaal mooi is natuurlijk als we daarvoor een werkwijze hebben die voor de zorgaanbieders minder administratielast betekent. Precies dat blijkt met de gekozen aanpak allemaal te kunnen. Met dank aan het zorgprestatiemodel, dat het mogelijk maakte om deze systematiek toe te passen.”  

Het is bovendien allemaal heel snel gerealiseerd. “Dat het is gelukt om de verplichting voor het aanleveren van de verwijsdatum te regelen per 1 januari is heel belangrijk. Daarmee hebben we straks van alle zorgaanbieders inzicht in de wachttijden. We hoeven ze dan niet meer hierover na te bellen. We kunnen de knelpunten beter in kaart brengen, dat geeft ons gerichtere sturingsinformatie om op te handelen. Bijvoorbeeld voor het inkopen van zorg. Maar ook om met individuele zorgaanbieders het gesprek aan te gaan, om gezamenlijk naar oplossingen voor toegankelijkheidsproblemen te zoeken.” 

“Betrouwbaardere wachttijdeninformatie als basis voor de beweging van beelden naar feiten en daaropvolgende interventies. Alles begint met duidelijkheid over waar de knelpunten in de ggz écht zitten.” 

Technische kaart

In antwoord op vragen uit het veld heeft Zilveren Kruis samen met de NZa namens de betrokken partijen een technische kaart ontwikkeld om zorgaanbieders en zorgverzekeraars wegwijs te maken in hoe ze de wachttijden op basis van declaratiedata kunnen berekenen. Koopman vindt dat de implementatie al best goed verloopt. “Natuurlijk zijn er altijd obstakels”, zegt ze. “Bijvoorbeeld dat het in alle EPD’s mogelijk moest zijn de verwijsdatum aan te leveren, maar dit is per 1 januari 2026 verplicht gemaakt voor de zorgaanbieders. Nu staat al in ruim zeventig procent van de zorgtrajecten die verwijsdatum en ik verwacht dat dit in 2026 al 95 procent of meer zal zijn.” 

Een ander aandachtspunt is dat de declaratiedata op het niveau van de zorgaanbieder worden aangegeven en niet op het niveau van de behandellocatie. “Daarom is een project gestart om het ook op dat niveau inzichtelijk te krijgen”, zegt ze. “Dit moet eind 2026 geregeld zijn.” 

Vervolg

Over vervolgstappen wordt al nagedacht, onder andere over het beschikbaar stellen van de wachttijdinformatie aan huisartsen. “We hebben het over retrospectieve wachttijddata”, zegt Koopman. “Die komen redelijk, maar niet één-op-één overeen met de actuele wachttijden. We zijn al met een aantal partijen in gesprek over hoe we tot actuele en liever nog voorspellende data kunnen komen. Als zorgverzekeraars zijn we hiervoor al modellen aan het ontwikkelen. Daarmee kunnen we nog beter inzicht krijgen in de vraag, nog beter sturen op het inkopen van de juiste zorg en verzekerden nog beter bemiddelen. Betrouwbaardere wachttijdeninformatie als basis voor de beweging van beelden naar feiten en daaropvolgende interventies. Alles begint met duidelijkheid over waar de knelpunten in de ggz écht zitten.”