- Er is een verschil tussen wat er in totaal is gedeclareerd aan medisch specialistische zorg (msz) en wat er aan daadwerkelijke kosten is gemaakt, rekening houdend met verrekeningen voor bijvoorbeeld gemaakte contractafspraken. Over het algemeen liggen de kosten na verrekening lager dan wat er initieel gedeclareerd is. In 2020 en 2021 lag het niveau van de uitgaven na verrekening hoger dan het gedeclareerde bedrag doordat in de declaratiestromen geen rekening kon worden gehouden met de COVID-19 regelingen. Deze regelingen hadden naar verwachting een beperktere invloed op de uitgaven aan dure geneesmiddelen (dgm).
- De totale msz kosten (na verrekening) zijn in 2024 gestegen naar 30,7 miljard euro, van 28,6 miljard euro in 2023. De stijging van de totale msz kosten (incl. COVID-19 regelingen) lag in 2024 op 7,4%. Op basis van zeer voorlopige cijfers zien we voor 2025 nu een stijging van 5,0%.
- De uitgaven aan dure geneesmiddelen (na verrekening) zijn tussen 2024 en 2023 met 0,9% gestegen naar € 2,7 miljard en omvatten in 2024 8,7% van de totale kosten van de msz (na verrekening). Zie de kerncijfers geneesmiddelenzorg voor uitgebreidere analyses m.b.t. dure geneesmiddelen.
- De gepresenteerde uitgaven verschillen van de bedragen die worden gebruikt voor de monitoring van bestuurlijke akkoorden zoals het IZA. Dit komt doordat binnen deze akkoorden specifieke afspraken gelden over welke uitgaven meetellen en omdat de akkoordbedragen worden gecorrigeerd voor loon- en prijsontwikkelingen.
Totale kosten tussen msz* en dure geneesmiddelen
In miljoenen euro's
Bron: Zorginstituut Nederland (jaar- en kwartaalstaten)
2019 2020 2021 2022 2023* 2024* 2025* Totale msz uitgaven na verrekening incl. dgm en incl. covidregelingen € 24.025,2 € 25.112,5 € 26.049,1 € 26.658,6 € 28.573,4 € 30.675,2 € 32.217,9 Totale uitgaven dgm na verrekening € 2.409,3 € 2.513,9 € 2.621,0 € 2.544,0 € 2.657,8 € 2.681,8 € 2.719,3
Totale gedeclareerde- en uitgaven na verrekening
In miljoenen euro's
| | 2019 | 2020 | 2021 | 2022 | 2023*** | 2024*** | 2025*** |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Totaal msz* gedeclareerd | 24406,50 | 23151,40 | 25766,10 | 26656,50 | 28892,90 | 31013,40 | 32279,30 |
| Totaal verrekend** msz | -381,40 | 1961,20 | 283,00 | 2,20 | -319,40 | -338,20 | -61,40 |
| Totale msz uitgaven na verrekening incl. dgm en incl. covidregelingen | 24025,20 | 25112,50 | 26049,10 | 26658,60 | 28573,40 | 30675,20 | 32217,90 |
| Waarvan covidregelingen | 0,00 | 2125,20 | 956,20 | 393,40 | 103,70 | 0,00 | 0,00 |
| Totale dgm gedeclareerd | 2505,00 | 2649,30 | 2918,00 | 2941,50 | 3046,60 | 3140,40 | 3153,00 |
| Totaal verrekend** dgm | -177,50 | -213,80 | -356,50 | -397,40 | -388,80 | -458,60 | -433,70 |
| Totale uitgaven dgm na verrekening | 2409,30 | 2513,90 | 2621,00 | 2544,00 | 2657,80 | 2681,80 | 2719,30 |
* De kostendefinitie van de totaal gedeclareerde msz sluit aan bij de rubriekenindeling van de jaar- en kwartaalstaten; rubriek ‘06 Medisch-specialistische zorg’ in de jaar- en kwartaalstaten en is inclusief uitgaven dure geneesmiddelen. De verzekeraars leveren de jaar- en kwartaalstaten data aan bij het ZIN. Het ZIN controleert en corrigeert deze cijfers. Zie voor meer informatie de Zorgcijferdatabank.
** Verrekening:
- Betalingen door zorgverleners (ziekenhuizen) aan zorgverzekeraars op grond van gemaakte contractafspraken (verrekening achteraf op basis van onder andere gerealiseerde volumes).
- Betalingen door fabrikanten/leveranciers (via een ‘trusted third party’) aan zorgverzekeraars op grond van kortingsafspraken tussen het ministerie van VWS en fabrikanten/leveranciers (verrekening achteraf op grond van gerealiseerde volumes).
- Raming van nog te verwachten declaraties.
*** voorlopig
Download CSV-bestand: Totale gedeclareerde- en uitgaven na verrekening
Groei totale kosten msz
In procenten
| | 2019 | 2020 | 2021 | 2022 | 2023* | 2024* | 2025* |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Toename totale uitgaven (incl. dgm en covidregelingen) (%) | 3,8 | 4,5 | 3,7 | 2,3 | 7,2 | 7,4 | 5 |
| Toename uitgaven dgm (%) | 2,5 | 4,3 | 4,3 | -2,9 | 4,5 | 0,9 | 1,4 |
Download CSV-bestand: Groei totale kosten msz
Doelgroepen msz
- Net als in voorgaande jaren omvat de doelgroepencluster Nieuwvormingen het grootste aandeel (20,5%) gevolgd door Hart- en vaatstelsel (14,3%).
- Vergeleken met 2020 zijn de uitgaven voor alle doelgroepen toegenomen. De grootste toename in uitgaven is bij de behandelingen van Nieuwvormingen te zien (€1.410 miljoen), gevolgd door uitgaven voor behandeling van aandoeningen aan hart- en vaatstelsel (€1.149 miljoen).
- Sinds de dip in 2020 als gevolg van COVID-19 is het aantal zorggebruikers de afgelopen jaren toegenomen. Met circa 10,7 miljoen patiënten is het niveau voor de pandemie in 2019 met 3,0% overschreden. Zoals de afgelopen jaren heeft het doelgroepencluster Zenuwstelsel en zintuigen de meeste zorggebruikers, met rond 2 miljoen unieke zorggebruikers. In alle groepen is een toename te zien, de toename is relatief het grootst bij de doelgroep Urogenitaal systeem (in 2024 een toename van 5,0% ten opzichte van 2023).
- De hoogste uitgaven aan dure geneesmiddelen binnen de msz zitten in het doelgroepencluster Nieuwvormingen (4,8% van de totale kosten msz). In de periode tussen 2020 en 2024 is dit aandeel met 1,1 procentpunt gedaald. Na nieuwvormingen heeft het cluster Zenuwstelsel en zintuigen het grootste aandeel dure geneesmiddelen binnen de msz (1,2%).
Aandeel doelgroepenclusters in kosten
In procenten
DOELGROEP 2020 2021 2022 2023 2024 Ademhalingswegen 5,07 5,77 5,4 5,43 5,3 Bewegingsapparaat 8,79 8,8 9,42 9,5 9,37 Hartvaatstelsel 14,33 13,78 14,13 14,11 14,26 Kinderwens e.a. 4,99 4,89 4,63 4,57 4,59 Letsel 6,02 5,88 6,28 6,23 6,4 Nieuwvormingen 21,65 21,38 21,16 20,77 20,53 Spijsverteringsstelsel 5,98 6,02 6,22 6,36 6,51 Urogenitaal systeem 5,14 4,95 5,12 5,17 5,22 Zenuwstelsel en zintuigen 8,04 8,29 8,57 8,69 8,67 Overige groepen 9,61 9,33 9,82 9,87 9,96 Niet toewijsbare OZP 10,33 10,88 9,24 9,27 9,19
Toename doelgroepenclusters in kosten 2020 en 2024
In miljoenen euro's
Bron: Vektis
DOELGROEP Toename_in_mln_Euro Ademhalingswegen 487 Bewegingsapparaat 903 Hartvaatstelsel 1149 Kinderwens e.a. 279 Letsel 613 Nieuwvormingen 1412 Spijsverteringsstelsel 657 Urogenitaal systeem 445 Zenuwstelsel en zintuigen 859 Overige groepen 898 Niet toewijsbare OZP 480
Aantal unieke zorggebruikers per doelgroepencluster
In duizendtallen
Bron: Vektis
DOELGROEP 2020 2021 2022 2023 2024 Ademhalingswegen 798 847 901 942 960 Bewegingsapparaat 1227 1299 1341 1380 1405 Hartvaatstelsel 1264 1311 1323 1344 1356 Kinderwens e.a. 489 517 494 494 495 Letsel 675 720 783 768 783 Nieuwvormingen 1454 1555 1617 1639 1668 Spijsverteringsstelsel 678 732 753 772 795 Urogenitaal systeem 627 667 683 714 750 Zenuwstelsel en zintuigen 1743 1890 1912 1955 1954 Overige groepen 1596 1694 1771 1820 1865 Niet toewijsbare OZP 6985 7454 7586 7823 7908 Totaal 9623 10070 10322 10541 10675
Aandeel kosten dure geneesmiddelen
In procenten
DOELGROEP 2020 2021 2022 2023 2024 Ademhalingswegen 0,3 0,33 0,33 0,34 0,34 Bewegingsapparaat 0,91 0,84 0,79 0,77 0,72 Hartvaatstelsel 0,02 0,03 0,03 0,03 0,02 Kinderwens e.a. 0,09 0,09 0,08 0,07 0,07 Letsel 0,02 0,02 0,02 0,02 0,02 Nieuwvormingen 5,88 5,82 5,49 5,09 4,78 Spijsverteringsstelsel 0,64 0,64 0,66 0,71 0,71 Urogenitaal systeem 0,05 0,04 0,11 0,09 0,08 Zenuwstelsel en zintuigen 1,07 1,14 1,21 1,19 1,15 Overige groepen 1,2 1,23 1,29 1,32 1,31 Niet toewijsbaar 0,92 0,8 0,66 0,56 0,59