Op deze pagina vindt u informatie over de zorgcontractering en diverse links naar relevante NZa-regels. Heeft u vragen die gaan over de zorgcontractering raadpleeg ook de pagina vraag en antwoord Contractering. Direct een melding doen met betrekking tot zorgcontractering? Dat kan via ons Meldpunt.
Via de zorginkoop realiseren zorgverzekeraars toegang tot betaalbare zorg van goede kwaliteit voor alle verzekerden in Nederland. Zorgverzekeraars hebben een wettelijke zorgplicht. Via de verkoop van zorg krijgen zorgaanbieders betaald voor de geleverde of te leveren zorg en worden afspraken gemaakt over de kwaliteit van zorg. De afspraken die zorgverzekeraars en zorgaanbieders hierover maken, worden vastgelegd in contracten. Dit proces noemen we contractering.
De contractering biedt ruimte voor het maken van inhoudelijke afspraken, bijvoorbeeld over hoe de zorgverzekeraars en zorgaanbieders concrete doelen stellen die bijdragen aan de transitie naar passende zorg of de maatschappelijk opgave om de zorg (regionaal) duurzaam te organiseren. Een soepel contracteerproces zorgt voor tijdige helderheid over de gemaakte afspraken. Dit is belangrijk voor inwoners van Nederland, zo kunnen zij goed geïnformeerd een keuze maken voor een zorgpolis of weten ze op tijd of ze moeten bijbetalen voor niet-gecontracteerde zorg in het nieuwe jaar. Transparantie over de gemaakte afspraken tijdens de contractering draagt bij aan het vertrouwen in de zorg
Zorgverzekeraars zijn bij het inkopen van zorg vrij om te bepalen met welke zorgaanbieders zij een overeenkomst willen sluiten, welke zorg zij willen inkopen en tegen welke voorwaarden. Voor het zorginkoopproces hebben wij in de transparantieregeling zorginkoopproces Zvw regels opgesteld waar zorgverzekeraars en zorgaanbieders zich aan moeten houden.
Vormen van zorgcontractering
Er bestaan grote verschillen in de manier waarop zorgverzekeraars en zorgaanbieders contracten met elkaar sluiten. We maken onderscheid tussen contractering die in gespreksdialoog plaatsvindt (face-to-face contractering) waarin zorgaanbieders in veel gevallen als eerste een contractaanbod/offerte uitbrengen. Daarnaast is er contractering die meer op afstand plaatsvindt en waarbij er geen of beperkt sprake is van een dialoog. Hier vindt de contractering plaats via een digitaal portaal van een zorgverzekeraar, dan wel een proces waarbij een grote groep (kleinere) aanbieders een contract via een meer gestandaardiseerd proces afsluiten (digitale contractering). In dit geval zijn het vaak de zorgverzekeraars die een contractaanbod voorleggen.
Handvatten Zorgcontractering
Het document Handvatten Zorgcontractering is een hulpmiddel voor zorgverzekeraars en zorgaanbieders om maatschappelijke opgaven inclusief passende zorg te realiseren door middel van een soepel contracteerproces. We verwachten van zorgverzekeraars en zorgaanbieders dat zij in lijn met de regelgeving en richtsnoeren handelen. Voor een volledig overzicht van de nieuwe richtsnoeren en de bestaande regelgeving kunt u bijbehorende informatiekaart ‘Handvatten Zorgcontractering: overzicht Regelgeving en Richtsnoeren' raadplegen.
Tijdlijn contracteerproces
Om het contracteerproces zo soepel mogelijk te laten verlopen, hebben wij regelgeving en richtsnoeren opgesteld. Deze vormen samen een tijdlijn waarin verschillende processtappen uit het contracteerproces zijn beschreven.
Het zorginkoopbeleid en de procedure van zorginkoop van de zorgverzekeraar bevatten informatie over onder andere:
- De verschillende fasen waaruit de zorginkoop bestaat
- De termijnen waarbinnen de zorgaanbieder en de zorgverzekeraar moeten reageren
- Het kwaliteitsbeleid
- De minimumeisen waaraan zorgaanbieders moeten voldoen
- De wijze waarop invulling wordt gegeven aan de maatschappelijke opgave
Meer informatie over deze minimale onderdelen is te vinden in Hoofdstuk 4.1 van de Handvatten Zorgcontractering.
Naast de verschillende onderdelen maken zorgverzekeraars ook de gehanteerde inkoopmethodiek bekend. Dit is bijvoorbeeld digitale inkoop, selectieve inkoop of een aanbesteding in de zin van de aanbestedingswetgeving. Wanneer zorgverzekeraars in hun zorginkoop specifiek aandacht besteden aan kleine organisaties en nieuwe toetreders in de markt van zorgaanbieders, vermelden ze ook welke eisen voor hen gelden.
Wijzigingen na 1 april worden duidelijk gemotiveerd door de zorgverzekeraar en op dezelfde manier bekendgemaakt als het originele zorginkoopbeleid en de procedure van zorginkoop.
De zorgverzekeraar maakt voor 1 april bekend of zij het strategisch beleid willen ontvangen van de zorgaanbieder die leidend is in de regio. Wie leidend is voor een transitieopgave in de regio kan onder andere blijken uit regioplannen of regionale afspraken. Uiterlijk 1 juni maakt de leidende zorgaanbieder haar strategisch beleid bekend, of verwijst naar de plek waar deze informatie te vinden is. Door het vroegtijdig delen van het strategisch beleid kunnen gesprekken over financiën en beleid al eerder in het jaar aan elkaar worden gekoppeld.
In het strategisch beleid geeft de zorgaanbieder een concrete toelichting op de wijze waarop zij werken aan het verbeteren van kwaliteit, toegankelijkheid en betaalbaarheid en aan de maatschappelijke opgave (in het verlengde van de onder andere de afspraken in het Integraal Zorgakkoord (IZA) en Aanvullend Zorg- en Welzijnsakkoord (AZWA)).
Wanneer een zorgaanbieder na 1 juni het strategisch beleid nog wil aanvullen of aanpassen, bijvoorbeeld doordat daarna nieuwe informatie is vrijgekomen of nieuwe inzichten zijn opgedaan, dan is dit mogelijk. Partijen moeten dan zelf een geldende deadline afspreken.
Door uiterlijk 1 september transparant te zijn en afspraken te maken over welke methoden worden gebruikt bij de verwerking van objectieve informatie (zoals benchmarking of volumeprognoses) ontstaat een meer gemeenschappelijk beeld over wat nodig is, bijvoorbeeld om de maatschappelijke doelen te realiseren. Daarmee kan later in het jaar, wanneer de informatie beschikbaar is, meer ruimte worden gemaakt om het te hebben over de inhoud. Het gaat hier dus om een verduidelijking van de methodes voorafgaand aan de onderhandelingen en niet om de daadwerkelijke uitkomsten van de benchmarks en prognoses.
Uiterlijk 1 september moeten zorgaanbieders bepaalde onderdelen van de offerte aan zorgverzekeraars voorleggen. Het gaat hierbij om onderdelen die niet onlosmakelijk verbonden zijn met de informatie die pas in september beschikbaar komt.
Voor een vlot verloop van de contractering is het belangrijk dat de zorgaanbieder op tijd een realistische offerte aanbiedt bij de zorgverzekeraar. De stukken moeten daarbij zijn voorzien van een heldere, inhoudelijke toelichting. Zo geven zorgverzekeraars en zorgaanbieders invulling aan de afspraak om zich gezamenlijk in te zetten om het contracteerproces ieder jaar vóór de start van het overstapseizoen af te ronden.
Het blijft mogelijk om later dan 1 oktober een offerte in te dienen indien daar onderling afspraken over zijn gemaakt tussen zorgaanbieder en zorgverzekeraar.
Bij digitale contractering ligt de deadline voor het aanbieden van een inhoudelijk toegelicht contractvoorstel ook op 1 oktober voor de zorgverzekeraar.
Wanneer de contracteerpartijen tijdig beschikken over een toegelichte offerte en/of contractvoorstel kan dat bijdragen aan het soepeler laten verlopen van het contracteerproces.
Het is voor consumenten belangrijk om te weten of zorgaanbieders wel of niet gecontracteerd zijn en wat dit betekent voor de vergoeding van zorg. Zo weten zij op tijd of ze moeten (bij)betalen voor zorg en zijn ze goed geïnformeerd om een keuze te maken voor een zorgverzekeraar tijdens de overstapperiode. Daarom maken zorgverzekeraars vanaf 12 november bekend met wie zij een contract hebben afgesloten. De NZa onderschrijft dit.
Dit betekent net dat lopende onderhandelingen na 12 november niet meer kunnen worden afgerond; partijen kunnen deze gewoon voortzetten en afronden. In dat geval verwachten wij dat zorgverzekeraars en zorgaanbieders tijdens de overstapperiode de consument voorziet van eenduidige, heldere en bruikbare informatie over de onderhandelingen.
Passende zorg
Als we de zorg in Nederland ook in de toekomst toegankelijk en betaalbaar willen houden voor iedereen, moeten we de zorg op een duurzamere manier organiseren. In het Integraal Zorgakkoord (IZA) en het Aanvullend Zorg- en Welzijnsakkoord (AZWA) hebben partijen in de zorg hierover afspraken gemaakt. Zorgverzekeraars en zorgaanbieders moeten de ambities uit het IZA en het AZWA vertalen in hun inkoopbeleid en offerte en hierover in de contractering (financiële) resultaatsafspraken maken.
Via contractering van zorg kunnen zorgverzekeraars actief sturen op inhoud, toegankelijkheid, betaalbaarheid, kwaliteit én doelmatigheid van zorg. Daarnaast kunnen zij sturen op gezondheid in plaats van ziekte. Deze beweging vraagt van zorgaanbieders en zorgverzekeraars een andere manier van contracteren. Hiervoor is een focus op lange termijn afspraken nodig. In de praktijk sluiten daarom steeds vaker zorgaanbieders en zorgverzekeraars meerjarencontracten af. In onze informatiekaart inspirerende contracten msz 2022 delen we ter inspiratie enkele voorbeelden van innovatieve manieren van contractering. In onze white paper naar transformatiegerichte contracten in de zorg vind je ook meer informatie over het ontwikkelen van een sterke en duurzame contractrelatie.
Informatieverstrekking consumenten
Het is belangrijk dat consumenten het hele jaar door duidelijk worden geïnformeerd over welke zorg wel of niet is verzekerd. Dit geldt in het bijzonder tijdens de overstapperiode (vanaf 12 november tot en met 31 december) . Ook al zijn de onderhandelingen nog niet rond, toch moet de consument tijdig duidelijke en bruikbare informatie krijgen. Alleen zo kan de consument een weloverwogen kiezen voor een eventuele overstap naar een andere zorgpolis of zorgaanbieder. Meer informatie over de informatieverstrekking door zorgaanbieders is te lezen op onze themapagina Toezicht transparantie zorgaanbieders en Regeling informatieverstrekking ziektekostenverzekeraars aan consumenten.
Niet-gecontracteerde zorg
Zorgverzekeraars hoeven niet met alle zorgaanbieders een contract af te sluiten. Zo lang zij maar voldoende zorg inkopen om te voldoen aan hun zorgplicht. Ook kan een zorgaanbieder besluiten om geen contract te sluiten met een zorgverzekeraar. Dan is er sprake van niet-gecontracteerde zorg. Bij niet-gecontracteerde zorg zijn er minder mogelijkheden om gezamenlijk afspraken te maken over de transitie naar passende zorg.
Lees ook ons document De zorgplicht: handvatten voor zorgverzekeraars.
Rol NZa
De NZa heeft een toezichthoudende rol in het contracteerproces. Bij het niet naleven van onze wettelijke regels kunnen we handhaven. Inhoudelijk mengen we ons niet in de onderhandelingen tussen zorgverzekeraars en zorgaanbieders. Als het proces van contractering moeizaam verloopt, vindt de NZa het allereerst aan de betrokken zorgverzekeraar en zorgaanbieder om hierop samen te reflecteren en – met de handvatten in de hand – te bepalen waarop en hoe verbetering te realiseren is. Als deze interventie niet leidt tot het gewenst effect, kan eventueel escalatie op bestuurlijk niveau plaatsvinden. Wanneer deze interventie niet leidt tot het gewenste effect, kunnen partijen hiervan een melding doen bij het meldpunt van de NZa. In het geval van face-to-face contractering krijgen partijen na het doen van een melding een assessmentformulier om in te vullen.
Lees meer over onze rol: