Waarom het nodig is en wat er gaat veranderen
De acute zorg staat onder druk. Seh’s sluiten soms tijdelijk door personeelstekorten, moeizame uitstroom van patiënten en huisartsenposten raken overbelast. Wij concludeerden in ons Advies Passende acute zorg dat de acute keten een transitie nodig heeft, en dat de huidige bekostiging die transitie onvoldoende ondersteunt.
De Minister van VWS heeft de NZa gevraagd om uitvoeringsadviezen over een snelle en zorgvuldige invoering. Op basis van onze adviezen van februari en juli 2025 wordt per 2027 budgetbekostiging voor alle seh's ingevoerd, met inkoop in representatie.
Het is in het belang van patiënten dat zorgaanbieders in de acute zorgketen goed samenwerken. Acute ggz, huisartsenposten en ambulancezorg worden al bekostigd via budgetbekostiging. Met de invoering voor de seh trekken we de bekostiging gelijk wat de samenwerking kan bevorderen. Daarnaast biedt budgetbekostiging meer financiële zekerheid voor ziekenhuizen.
Groeipad nodig voor meerwaarde
Om echte veranderingen in de acute zorg te realiseren, is het nodig dat het ministerie van VWS duidelijk en concreet aangeeft hoe de acute zorg georganiseerd moet worden in de toekomst. Dat geeft zorgaanbieders en zorgverzekeraars duidelijkheid over de stappen die gezet moeten worden de komende periode. Een groeipad is een belangrijke randvoorwaarde voor dat budgetbekostiging maatschappelijke meerwaarde heeft. Het ministerie van VWS heeft aangegeven in het eerste kwartaal van 2026 de Kamer te informeren over het groeipad.
Vast budget voor ziekenhuizen
Bij budgetbekostiging ontvangt een ziekenhuis met een seh een vast budget.
De budgetbekostiging geldt per 2027 voor elke seh-locatie in Nederland. De huidige beschikbaarheidbijdrage komt daarmee te vervallen. De budgetbekostiging is van toepassing op een gedeelte van de seh (beperkte afbakening). De Minister van VWS bepaalt deze afbakening en heeft dit via een aanwijzing afgelopen december kenbaar gemaakt aan de NZa. De aanwijzing is gepubliceerd via de Staatscourant.
De NZa heeft eind maart alle regels voor de budgetbekostiging seh op onze eigen website gepubliceerd.
Gevolgen voor de zorginkoop
Met de invoering van de budgetbekostiging wordt een gedeelte van seh-zorg uit de concurrentiele zorginkoop gehaald. Dit gedeelte wordt voortaan in representatie door zorgverzekeraars ingekocht. Dit betekent dat de representerende zorgverzekeraars afspraken maken met de ziekenhuizen en de andere zorgverzekeraars deze afspraken automatisch volgen. Voor de reguliere msz-zorg en het gedeelte van de seh dat niet gedekt wordt door het budget blijft de concurrentiele zorginkoop van kracht.
Bekijk op deze pagina de stukken die hebben geleid tot invoering van de budgetbekostiging.
De seh kent tot en met 2026 geen eigen bekostiging. De benodigde vergoeding voor de gehele seh zit momenteel (tot en met 2026) verwerkt in de dbc-zorgproducten.
Daarnaast geldt voor een aantal ziekenhuizen dat zij (tot en met 2026) recht hebben op een beschikbaarheidbijdrage seh. Ook vanuit deze subsidie kunnen de kosten voor de seh voor een deel worden gedekt.
Per 2027 geldt voor de afbakening van de seh een budgetbekostiging met inkoop in representatie. De beschikbaarheidbijdrage seh vervalt per 2027.
Ter dekking van het budget introduceren we een overig zorgproduct voor de seh (seh-ozp). Voor elke seh-bezoeker kan het ziekenhuis deze seh-ozp in rekening brengen. Eventuele opbrengstverschillen die ontstaan door een verschil in het budget en de opbrengsten van de seh-ozp, stelt de NZa vast en kan het ziekenhuis met de zorgverzekeraars verrekenen.
Beeld: © NZa
Beeld: © NZa
Het RIVM analyseert jaarlijks in opdracht van de minister van VWS het aanbod en bereikbaarheid van de spoedeisende zorg in Nederland. Een onderdeel hiervan is het opstellen van een lijst met seh’s. Deze lijst werd tot en met het bekostigingsjaar 2026 voor de beschikbaarheidbijdrage seh gebruikt. Met de invoering van de budgetbekostiging per 2027 blijft deze lijst de basis vormen van zorgaanbieders die aanspraak maken op het budget.
Voor de vergoeding van de seh-kosten die per 2027 via het budget vergoed worden, kunt u niet langer gebruik maken van de msz-bekostiging zoals die gold vóór 2027.
Wij baseren het budget op de kosten uit de afbakening van de Minister. Het gaat om:
a. de aanwezigheid van minimaal één seh-arts of één arts-assistent of medisch specialist met competenties en training specifiek voor de seh
b. de aanwezigheid minimaal één
-verpleegkundige of medisch hulpverlener acute zorg met specifieke training in de opvang van traumapatiënten en de opvang van ernstig zieke kinderen.
c. de bereikbaarheid van de volgende zorgverleners, gedurende de avond- nacht- en weekenduren:
- Anesthesioloog,
- Anesthesieassistent,
- Apothekersassistent,
- Cardioloog,
- Orthopedisch chirurg/traumachirurg,
- Vaatchirurg,
- GE-chirurg/oncologisch chirurg,
- Intensivist,
- Internist,
- Kinderarts,
- Klinisch chemicus,
- Klinisch chemisch laborant,
- Klinisch geriater of internist ouderengeneeskunde,
- Longarts,
- Medisch microbioloog,
- Neuroloog,
- Psychiater,
- Radiologie laborant,
- Radioloog en
- Ziekenhuisapotheker.
Met de onder c genoemde bereikbaarheid wordt bedoeld dat de zorgverlener bereikbaar is voor consultatie en dat deze zorgverlener binnen een 'redelijke' tijd na telefonische oproep de benodigde medische handeling kan verrichten.
Wij volgen hierbij de kostenstructuur en uitgangspunten die ook gelden voor de bepaling van de huidige beschikbaarheidbijdrage seh tot en met 2026. Ook dit hebben wij afgestemd met de veldpartijen. Wij hebben in de zomer 2025 hiervoor informatie opgevraagd bij de ziekenhuizen. Hiermee stellen wij de juiste hoogte van de kosten die horen bij bovenstaande functies vast. Deze kosten leiden tot de hoogte van het budget. In het voorjaar van 2026 hebben wij het verantwoordingsdocument over dit kostprijsonderzoek gepubliceerd.
We hebben in het kostprijsonderzoek berekend dat het budget voor een ziekenhuis die 24/7 openstelling heeft van haar seh-locatie, een omvang heeft van 4,6 miljoen euro (prijspeil 2025).
Wanneer een ziekenhuis de seh gedeeltelijk sluit of geen 24/7 openstelling kent, wordt het budget naar rato gekort in gesprek tussen het ziekenhuis en de representerende zorgverzekeraar(s).
Beeld: © NZa
Hoewel de exacte deadlines nog onbekend zijn, ziet de budgetcyclus er naar verwachting als volgt uit:
Vanaf september kan een ziekenhuis met seh-locatie een aanvraag doen voor het voorlopig budget 2027 en het seh-ozp tarief voor 2027. Deze aanvraag loopt via het NZa-aanvragenportaal. De NZa informeert de ziekenhuizen en zorgverzekeraars in de zomer van 2026 over het aanvragenportaal, accounts en inlogcodes. Ziekenhuizen kunnen op deze manier tijdig hun aanvraag doen en representerende zorgverzekeraars de aanvraag ondertekenen.
Ja. In de basis geldt dat medisch specialistische zorg ten laste valt van het eigen risico. Op het seh-ozp (190094) zal het eigen risico dus van toepassing zijn, net zoals dat dat geldt voor de andere medisch specialistische zorg.
Een budgettair neutrale invoering betekent dat het ministerie van VWS de beschikbare middelen (het kader) voor de msz niet verruimt. De seh-budgetten komen dus uit het bestaande msz-kader. Om dubbele bekostiging te voorkomen schonen we de kostprijzen van de msz schonen voor het deel van het seh-budget dat nu uit het gereguleerde (A-)segment wordt vergoed.
Voor het andere deel van de msz – dat niet met tarieven wordt gereguleerd, het vrije (B-)segment – moeten zorgaanbieders en zorgverzekeraars in de reguliere contractering afspraken maken over de totale schoning van het seh-budget uit de middelen van het ziekenhuis.
Om deze afspraken in de reguliere contractering te faciliteren maken de branche partijen een schoningsafspraak. Op basis daarvan verstrekken wij een informatieproduct waarin staat hoe het ziekenhuis en de zorgverzekeraar, volgens de landelijke schoningsafspraken, het vrije segment schonen. Dit draagt bij aan het maken van goede afspraken hierover in de contractering.
Voor de invoering van budgetbekostiging halen we de seh-kosten uit de gereguleerde dbc-tarieven. Zo voorkomen we dubbele bekostiging en blijven de tarieven zuiver. Er bestaan momenteel geen aparte zorgprestaties voor de seh. De seh-kosten zijn nu verwerkt in de kostprijzen van dbc-zorgprestaties. Die kostprijzen vormen de basis voor de gereguleerde tarieven in de medisch-specialistische zorg (msz). Met de invoering van een vast seh-budget moeten deze kosten uit de dbc-kostprijzen worden gehaald.
Zo schonen we de kostprijzen
1. Vaststellen van seh-kosten per ziekenhuis
Ziekenhuizen leveren via een aanvullende uitvraag hun totale seh-kosten aan, voor zowel het A- als het B-segment.
2. Bepalen van de kostenverdeling
We verdelen de totale seh-kosten procentueel over de verschillende zorgproducten. Deze percentages tellen op tot 100% en vormen de verdeelsleutel.
3. Vaststellen van het seh-budget
Parallel bepalen we de hoogte van het seh-budget per ziekenhuis. Dit budget verdelen we over de zorgproducten op basis van de vastgestelde percentages.
4. Correctie bij beschikbaarheidbijdrage
Ontvangt een ziekenhuis al een beschikbaarheidbijdrage voor de seh, dan verminderen we het te schonen bedrag met de hoogte van die bijdrage. Zo voorkomen we dat kosten dubbel uit de kostprijzen worden gehaald.
5. Schonen van de kostprijzen
Per zorgproduct berekenen we de gemiddelde seh-kosten door het toegerekende seh-bedrag te delen door het aantal behandelingen. Dit bedrag brengen we in mindering op de integrale kosten van het zorgproduct. Het resultaat zijn de gecorrigeerde kostprijzen. Na deze correctie volgt de NZa het reguliere proces voor tariefberekening. Op basis van de geschoonde kostprijzen stellen we de gereguleerde tarieven in het A-segment vast.
Voor zorgproducten met hoge variatie in de prijs, zeer lage productievolumes of weinig aanbieders gebruiken we kostprijsgegevens uit eerdere jaren. Deze worden dan ook geschoond met het seh-budget (gecorrigeerd met de beschikbaarheidbijdrage) van dat jaar. Hier wordt dan vervolgens een meerjaarsgemiddelde op berekend.
Fictief voorbeeld
Het seh-budget van een ziekenhuis bedraagt € 4,5 miljoen. Op basis van de kostenverdeling rekenen we een deel van dit budget toe aan elk zorgproduct. Door dit bedrag per zorgproduct te delen door het aantal behandelingen, bepalen we de gemiddelde seh-kosten per behandeling. Deze kosten trekken we af van de oorspronkelijke kostprijs.
|
Zorgproducten |
Totaal kosten seh |
% kosten verdeling |
Budget seh kosten |
|
Zorgproduct 1 |
€ 4.500 |
0,05% |
€ 2.025 |
|
Zorgproduct 2 |
€ 500 |
0,01% |
€ 225 |
|
Zorgproduct 3 |
€ 1200 |
0,01% |
€ 540 |
|
Zorgproduct 4 |
- |
0,00% |
- |
|
Etc. |
... |
... |
... |
Ziekenhuizen (instellingen) die de kosten voor de seh hebben opgegeven via het extra uitvraagformulier, ontvingen eind november een terugkoppelrapportage. Daarin gaan we in op de opbouw van het budget, de wijze van schoning (inclusief eventuele beschikbaarheidbijdrage) en de toepassing van de verdeelsleutel voor de instelling. Ook staat het vervolg van het traject en de informatieproducten die de NZa levert beschreven.
Voor het gereguleerde segment leveren we instellingsspecifieke informatieproducten uit. Voor het gereguleerde segment laat de NZa zien wat de gemiddelde afslag is geweest in de instellingsspecifieke kostprijzen. Deze kostprijzen worden ook wel lokale kostprijzen genoemd. Daarnaast laat de NZa zien wat het gemiddelde effect voor een instelling is na het berekenen van de landelijke tarieven.
Op basis van de landelijke schoningsafspraak kunnen we ook inzicht bieden in de gevolgen van de afspraakvoor het B-segment. Vermoedelijk berekent de NZa voor het vrije segment iets vergelijkbaars als voor het gereguleerde segment: de NZa laat het gemiddelde effect zien op de lokale tarieven en de NZa toont het effect wanneer het vrije segment doorgerekend wordt met enkel het instellingsspecifieke seh-budget. We verwachten dat het seh-budget op instellingsniveau budget neutraal ingevoerd. Maar dit hangt nog af van de uitkomsten van de landelijke schoningsafspraak.
Het informatieproduct wordt gebaseerd op de kostprijsgegevens MSZ (2024) die aan de NZa zijn aangeleverd.
Instellingen die geen seh-locatie hebben en ook geen seh-kosten hebben doorgegeven, ontvangen geen terugkoppelrapportage. Deze instellingen kunnen echter wel geraakt worden door de correctie op de kostprijzen, omdat zorgproducten immers ook zonder seh-functie uitgevoerd kunnen worden. De NZa verwacht dat deze instellingen via hun branchevereniging op de hoogte worden gebracht. Zij ontvangen eveneens een informatieproduct gebaseerd op de kostprijsgegevens MSZ (2024). Hierbij is alleen het landelijke effect in het A-segment zichtbaar, en (afhankelijk van de landelijke schoningsafspraak) het effect om dit te compenseren in het B-segment bij budgetneutrale invoering op instellingsniveau.