Eerste Stand van de Jeugdzorg van de Nederlandse Zorgautoriteit (NZa)

Deze editie heeft een bijzonder karakter. Waar voorgaande edities werden uitgebracht door de Jeugdautoriteit, is dit de eerste Stand van de Jeugdzorg die verschijnt onder verantwoordelijkheid van de NZa, na de inwerkingtreding van de Wet verbetering beschikbaarheid jeugdzorg. Daarmee markeert dit rapport niet alleen een nieuw hoofdstuk voor de publicatie zelf, maar ook voor de rol van de NZa binnen het jeugdzorgstelsel. De missie van de NZa is om de toegankelijkheid en betaalbaarheid van zorg te waarborgen voor alle inwoners in Nederland, en sinds 1 januari 2026 heeft de NZa ook taken op het gebied van de jeugdzorg: de NZa brengt de beschikbaarheid van jeugdzorg in beeld, signaleert risico's en houdt toezicht op de financiële bedrijfsvoering en de jaarverantwoording van jeugdzorgaanbieders.

Samenwerking blijft noodzakelijk

In het nawoord van de vorige editie van De Stand van de Jeugdzorg werd geconstateerd dat een duurzaam jeugdstelsel vraagt om meer gezamenlijke verantwoordelijkheid en samenwerking. Die boodschap is nog altijd actueel. De opgaven waarvoor de sector staat kunnen niet door één partij worden opgelost. Beschikbaarheid van jeugdzorg ontstaat in de samenwerking tussen gemeenten en regio's, aanbieders, GI’s, verwijzers en het Rijk. Iedere partij heeft daarin een eigen verantwoordelijkheid én een gezamenlijk belang.

Gemengd beeld

De cijfers over 2025 laten een gemengd beeld zien. Na jaren van toenemende druk op de jeugdzorg lijkt sprake van een zekere afvlakking. Het gebruik van jeugdzorg neemt niet verder toe, hoewel de kosten nog steeds stijgen. De financiële positie van aanbieders stabiliseert zich gemiddeld genomen. Toch kunnen we niet concluderen dat de uitdagingen minder groot worden. Want achter deze cijfers gaan hardnekkige knelpunten schuil. Knelpunten die op dit moment ook weer door de Deskundigencommissie Hervormingsagenda Jeugd worden beschouwd en voorzien van een advies over de toekomst van het jeugdzorgstelsel. Specialistische jeugdzorg is niet altijd en overal voldoende beschikbaar. En de GI’s ervaren grote financiële en organisatorische druk. Jeugdregio's signaleren tekorten in verschillende vormen van complexe zorg en het ontbreekt hen aan een goed beeld van de vraag naar zorg en van de mate waarin het aanbod daarop aansluit. Juist dat gebrek aan inzicht maakt het lastig om risico's tijdig te herkennen en gericht te kunnen sturen op een toereikend aanbod voor degenen die dit het hardst nodig hebben.

Beter inzicht in beschikbaarheid en toegankelijkheid noodzakelijk

Wij constateren in deze Stand van de Jeugdzorg dat eenduidig inzicht in de beschikbaarheid en toegankelijkheid van jeugdzorg lastig te verkrijgen is. Heldere, eenduidige definities, vergelijkbare data en passende indicatoren ontbreken. Naar het oordeel van de NZa zijn dit noodzakelijke randvoorwaarden om de beschikbaarheid van jeugdzorg te waarborgen en te zorgen dat kinderen en jongeren tijdig de hulp te krijgen die zij nodig hebben.

Het ontwikkelen van dat inzicht vraagt tijd. Daarom blijven voor ons ook signalen uit de praktijk, gesprekken met partijen in het veld en thematisch onderzoek van groot belang. Alleen door feiten, ervaringen en kennis te combineren, ontstaat een volledig beeld van de beschikbaarheid van jeugdzorg.

Vertrekpunt

We zijn blij dat wij weer een Stand van de jeugdzorg hebben kunnen maken. Wij hopen dat deze publicatie bijdraagt aan een gedeeld beeld van de sector. Niet als eindpunt, maar als vertrekpunt voor verdere samenwerking en verbetering. Uiteindelijk gaat het niet om cijfers, systemen of verantwoordelijkheden op zichzelf. Het gaat om kinderen, jongeren en gezinnen die erop moeten kunnen rekenen dat hulp beschikbaar is wanneer dat nodig is. Daar zetten wij ons als NZa samen met alle betrokken partijen voor in.