Hoe de jeugdregio’s met beschikbaarheid omgaan 

Hoewel heldere definities van beschikbaarheid ontbreken, bestaat bij jeugdregio’s in grote lijnen wel een gedeeld beeld van wat onder beschikbaarheid wordt verstaan. Meestal wordt bij beschikbaarheid gedacht aan aanbod dat aansluit op de vraag, en dat ook passend en tijdig is. Het ontbreekt vooralsnog aan duidelijke indicatoren en bijbehorende normering om te bepalen wanneer jeugdzorg wel of niet voldoende beschikbaar is.

Het inzicht in de zorgvraag van de jeugdregio’s 

Om hiertoe te kunnen komen, is allereerst goed inzicht in de vraag en het aanbod nodig. De meeste jeugdregio’s hebben een redelijk beeld van het aanbod en gebruiken verschillende informatiebronnen om zicht te krijgen op de zorgvraag. Tegelijkertijd zijn zij zich bewust van de beperkingen van dit inzicht en kunnen zij verschillende lacunes daarin benoemen. Het zicht op de zorgvraag is daarmee nog onvolledig. Data uit het berichtenverkeer vormen een belangrijke informatiebron, maar jeugdregio’s onderkennen dat deze data de nodige beperkingen kennen en niet altijd eenvoudig te duiden zijn. Daarom baseren jeugdregio’s hun zicht op de zorgvraag ook, of zelfs vooral, op kwalitatieve informatie van aanbieders, lokale teams, verwijzers en RET's. 

Hoe bepaald wordt welke zorg wordt ingekocht 

Gelet op het onvolledige zicht op de vraag is het begrijpelijk dat de jeugdregio’s vooral op basis van historisch gebruik bepalen welke zorg zij inkopen en in welke hoeveelheden, hoewel veel jeugdregio’s geen vooraf vastgestelde volumes inkopen. Bij de wijze van aanbesteding en bekostiging lijken vooral efficiëntie en financiën een rol te spelen en is de beschikbaarheid minder een overweging. 

Hoe gehandeld wordt als blijkt dat bepaalde zorg onvoldoende is ingekocht 

De jeugdregio’s herkennen knelpunten in de beschikbaarheid aan verschillende signalen, zoals oplopende wachttijden, het niet kunnen plaatsen van bepaalde jeugdigen, en signalen van aanbieders, lokale teams en verwijzers. Duidelijk is in ieder geval dat alle jeugdregio’s tegen problemen met de beschikbaarheid aanlopen, vooral bij specialistische zorgvormen.  

Wanneer dergelijke knelpunten zich voordoen, proberen jeugdregio’s op verschillende manieren tot een oplossing te komen. Zij maken bijvoorbeeld gebruik van maatwerkvoorzieningen of gaan in gesprek met gecontracteerde aanbieders om gezamenlijk te kijken of er oplossingen te vinden zijn. In gevallen waarin bepaalde zorgvormen volledig in het zorglandschap ontbreken of de wachttijden lang zijn, wordt veelal gekozen voor het inzetten van minder dan de optimaal passende zorg.  

De Wet verbetering beschikbaarheid jeugdzorg 

Bijna een jaar na de inwerkingtreding van de Wet verbetering beschikbaarheid jeugdzorg kan geconstateerd worden dat alle jeugdregio’s werken aan het verbeteren van de beschikbaarheid. De jeugdregio’s staan over het algemeen neutraal of positief ten opzichte van de wet en tegenover regionale samenwerking in het algemeen. Voor veel jeugdregio’s sluit de wet in grote lijnen aan bij de bestaande werkwijze. De veranderingen die deze regio’s moeten doorvoeren vanwege de wet zijn voor deze regio’s daardoor beperkt. Ook opvallend is dat veel jeugdregio’s verder gaan in hun samenwerking dan de wet voorschrijft en niet alleen de specialistische, maar alle jeugdzorg gezamenlijk inkopen. 

Jeugdregio’s beschikken daarmee al over verschillende informatiebronnen en werkwijzen om zicht te krijgen op vraag, aanbod en knelpunten in de beschikbaarheid, en zijn zich tegelijkertijd bewust van de beperkingen van dit inzicht. Om een beter zicht te krijgen op de beschikbaarheid van jeugdzorg zal het nodig zijn om op meer systematische wijze vraag en aanbod in kaart te brengen, duidelijke indicatoren te definiëren en normen op te stellen om te kunnen beoordelen of jeugdzorg al dan niet voldoende beschikbaar is.