Achtergrond 

Voor de continuïteit en beschikbaarheid van jeugdzorg is het van belang dat jeugdhulpaanbieders en GI’s over voldoende financiële middelen beschikken om hun taken en opgaven te kunnen bekostigen. Met behulp van deze trendanalyse wordt duiding gegeven aan de financiële cijfers en de trends die zich in de sector voltrekken. Zo ontstaat een beeld van hoe de sector er financieel voor staat, en voor welke financiële uitdagingen en risico’s zij vandaag de dag staat.  

De afgelopen jaren publiceerde de Jeugdautoriteit een trendanalyse als afzonderlijk rapport. Nu is ervoor gekozen deze analyse van de financiële ontwikkelingen van jeugdzorgaanbieders op te nemen in de Stand van de Jeugdzorg. De intentie is dat de trendanalyse in de toekomst onderdeel uit gaat maken van de openbare pagina Overzicht Jaarverantwoording van het Zicht op Zorgaanbieders dashboard. 

Werkwijze

De voor de analyses gebruikte cijfers gaan over de boekjaren van 2022 tot en met 2025 en zijn afkomstig uit de DigiMV-datasets, die op basis van de Jaarverantwoording Zorg en Jeugd worden gegenereerd. Hierbij zijn alleen niet-geconsolideerde gegevens gebruikt, om te voorkomen dat sommige aanbieders 2 keer meegenomen zouden worden in de cijfers. 

Hoewel elders in deze publicatie steeds cijfers over de afgelopen 5 jaar gepresenteerd worden, is er hier om datatechnische redenen voor gekozen cijfers van de laatste 4 jaar te gebruiken.  

Volledigheidshalve wordt hier opgemerkt dat gebruikt gemaakt is van een dataset inclusief niet-openbare vragen uit de jaarverantwoording, waar de NZa over beschikt. Een deel van de hier gepresenteerde cijfers is daarom niet reproduceerbaar op basis van de openbare dataset. 

Tot de onderzochte populatie vallen organisaties met:  

  • een aanschrijfreden Jeugd, die bepaald wordt op basis van registers zoals het Landelijk Register Zorgaanbieders en de Kamer van Koophandel en;  

  • een verantwoording van meer dan € 0 opbrengsten uit de Jeugdwet (JW).  

Voor deze criteria is gekozen om geen aanbod van jeugdzorg op voorhand uit te sluiten. Aanbieders met lage JW-opbrengsten kunnen immers voor een gemeente wel cruciaal aanbod verzorgen. Door geen aanbieders van jeugdzorg uit te sluiten is de diversiteit van type organisaties en daarmee ook de wijze van hun financiering in de onderzochte populatie groot.  

In de DigiMV-datasets is een selectie van variabelen gemaakt waarmee financiële kengetallen konden worden berekend. Het gaat om financiële kengetallen, zoals de resultaatratio en solvabiliteit, die relevant zijn voor de beoordeling van de financiële gezondheid van de sector. Bij de selectie van variabelen is ook gekeken naar de vergelijkbaarheid en volledigheid van de data, met als doel om tot zo goed mogelijke onderbouwde uitspraken te komen over de financiële gezondheid van de sector. 

De onderzochte populatie bestaat uit jeugdhulpaanbieders en GI's. De GI’s vormen daarbij een aparte groep, die in deze trendanalyse apart wordt belicht. Zij richten zich primair op het uitvoeren van wettelijke maatregelen en kennen daarom een ander bedrijfsvoeringsmodel met andere risico’s dan jeugdhulpaanbieders. Voor de groep jeugdhulpaanbieders geldt dat op basis van de data geen onderscheid gemaakt kan worden naar verschillende vormen van jeugdhulp. De data zijn daar niet geschikt voor. De data van de Jaarverantwoording Zorg en Jeugd zijn ook niet ingericht op de specialistische jeugdzorgvormen die in een Algemene Maatregel van Bestuur (AMvB) zijn vastgesteld.  

Voor de differentiatie van jeugdhulpaanbieders is gekozen voor een financieel-sectorale benadering. De aanbieders zijn ingedeeld in drie groepen op basis van de omvang van hun opbrengsten uit de JW. Als de opbrengsten vanuit de JW voor een organisatie laag liggen, is het financieel belang van de organisatie voor de sector klein(er), en wordt het in deze analyse geclassificeerd als ‘klein’. Daarmee wordt overigens geen oordeel uitgesproken over het zorginhoudelijk belang van de hulpverlening van de organisatie voor de sector. Dat valt ook buiten de scope van deze trendanalyse.  

Een andere overweging is de beleidsmatige ontwikkeling dat veel gemeenten en jeugdregio’s momenteel sturen op een (regionaal) zorglandschap met minder aanbieders (Jeugdautoriteit 2025b, Binnenlands Bestuur 3-12-2024). Ze willen zodoende meer grip op de inrichting van het zorglandschap en de knelpunten daarbinnen krijgen. Dit kan vervolgens een effect hebben op de marktordening van het (regionale) zorglandschap, bijvoorbeeld wanneer overnames en fusies van organisaties leiden tot meer concentratie van aanbod. Dit zou betekenen dat het aantal kleine en middelgrote aanbieders in de jeugdzorg zou kunnen afnemen.  

Voor de concrete financiële afbakening van de aanbieders als klein is aangesloten bij de Jaarverantwoording Zorg en Jeugd, die een omzet van minder dan € 900.000 als één van de criteria hanteert om aanbieders als 'micro-zorgaanbieder' te classificeren. Het hanteren van een grens van € 20 miljoen omzet om aanbieders als groot te classificeren is enigszins arbitrair. Hierbij is aangesloten bij de gehanteerde indeling in eerdere trendanalyses van de Jeugdautoriteit. Dat resulteert in de volgende 3 groepen: 

  • aanbieders met een kleine omzet op jeugdzorg kleiner dan € 0,9 miljoen;   

  • aanbieders met een middelgrote omzet op jeugdzorg tussen € 0,9 miljoen en € 20 miljoen en;   

  • aanbieders met een grote omzet op jeugdzorg van meer dan € 20 miljoen.   

Na de preparatie van de data zijn de verschillende groepen aan de hand van financiële kengetallen geanalyseerd. Ter nadere duiding zijn de uitkomsten van de analyses besproken met vertegenwoordigers van zeven GI's op 20 augustus 2026 en met 7 vertegenwoordigers van Fizi, de vereniging van zorgfinancials, en een vertegenwoordiger van Jeugdzorg Nederland op 24 augustus 2026.