Deze bekostiging is bedoeld voor regionale eerstelijnssamenwerkingsverbanden (resv's) en hechte wijkverbanden: samenwerkingsnetwerken van zorg- en welzijnspartijen die in de wijk en regio gezamenlijk verantwoordelijkheid nemen voor de organisatie van zorg. Het gaat om taken die nodig zijn om de eerstelijn goed te laten functioneren, maar die niet aan één individuele patiënt zijn toe te rekenen, zoals afstemming, organisatie en samenwerking.

De bekostiging heeft een experimenteel karakter en is bewust open vormgegeven, op nadrukkelijk verzoek van het veld, om ruimte te laten voor regionale verschillen en maatwerk. Zo krijgen samenwerkingsverbanden de mogelijkheid om deze taken structureel en passend bij de regionale opgave in te vullen en bij te dragen aan toegankelijke zorg dichtbij huis. 

Van visie naar beleidsregel

Partijen uit de eerste lijn hebben onder leiding van VWS gezamenlijk de Visie eerstelijnszorg 2030 (januari 2024) en Uitwerking regionale eerstelijnssamenwerkingsverbanden (juli 2025) vastgesteld. Het doel is om te investeren in een sterke eerstelijnszorg als fundament voor toegankelijke zorg, in de eerste lijn en daarbuiten. Door de personele capaciteit slimmer in te zetten en de samenwerking in de wijk en regio te versterken, blijft zorg ook in de toekomst bereikbaar. Wij geloven sterk in deze koers, waarin samenwerking tussen sectoren en domeinen centraal staat. Daarom hebben wij samen met de visiepartijen gewerkt aan het vormgeven van bekostiging binnen de Zorgverzekeringswet (Zvw) die past bij het takenpakket van samenwerkingsverbanden op wijk- en regioniveau. Dit heeft geleid tot de beleidsregel Experiment versterking organisatie eerstelijnszorg binnen Zvw-verzekerde zorg (BR/REG-27110).

Bekostiging die ruimte biedt voor regionale verschillen

De prestatieomschrijving is bewust ruim opgezet. Dat geeft regio’s de vrijheid om zelf afspraken te maken die passen bij hun lokale situatie. Die ruimte is er op nadrukkelijk verzoek van partijen in het veld. Regionale samenwerkingsverbanden en hechte wijkverbanden spreken met de marktleidende zorgverzekeraar af welke taken zij uitvoeren en hoe zij die organiseren. Zo kan het volledige samenhangende takenpakket in één regionale afspraak worden bekostigd. De vergoeding is daarmee niet gekoppeld aan individuele patiënten, maar aan de gezamenlijke inzet die nodig is om de eerste lijn goed te laten functioneren. 

Duidelijke afspraken als randvoorwaarde voor succes

Deze ruimte is een belangrijke wens vanuit partijen uit de eerste lijn om de ingezette beweging te laten slagen. Tegelijkertijd vraagt deze open vorm om duidelijke afspraken en goede samenwerking tussen zorgaanbieders en verzekeraars. Er is een handreiking contractering opgesteld om het inkoopproces voor 2027 verder te stroomlijnen. Daarnaast werken we samen met de visiepartijen mee aan de verdere invulling op basis van een afgestemde realisatieagenda. 

Monitoring, uitvoering en leren in de praktijk

Onderdeel van de realisatieagenda is dat wij de komende periode samen met de visiepartijen een monitorprogramma vormgeven. Hierbij hebben wij aandacht voor de voortgang van de regionale samenwerkingsverbanden en hechte wijkverbanden en de resultaten die zij boeken, maar ook voor de uitvoeringsconsequenties van deze bijzondere bekostigingsvorm. Samen met andere overheidspartijen (VWS, Zorginstituut en IGJ) kijken wij daarnaast of aanpassingen in wet- en regelgeving bijdragen aan de samenwerking in de zorg en het sociaal domein. 

Een experimentele beleidsregel binnen bredere akkoorden

De beleidsregel kent een experimentstatus. Gedurende de looptijd van 5 jaar kijken we of de koers in de visie ook in praktijk werkt en in hoeverre de gekozen bekostiging doet wat we beogen. De beweging naar een versterkte eerste lijn is ingezet vanuit het Integraal Zorgakkoord (IZA) en wordt structureel financieel geborgd vanuit het Aanvullend Zorg- en Welzijnsakkoord (AZWA). Het is een beweging van alle betrokken partijen in de eerste lijn waar wij in geloven en die wij ondersteunen. Met het beschikbaar stellen van deze beleidsregel maken wij mogelijk dat deze beweging bekostigd kan worden vanuit de Zvw. Daarbij richten wij ons op contractering en sturing met de meeste impact op toegankelijkheid en betaalbaarheid. Waar nodig passen wij, samen met andere overheidsorganisaties, regelgeving aan om passende zorg te ondersteunen.