Om ervoor te zorgen dat jeugdigen en gezinnen op tijd passende zorg krijgen, is beter inzicht nodig in de beschikbaarheid van jeugdzorg. Gemeenten, jeugdregio’s en jeugdzorgorganisaties hebben nog onvoldoende zicht op welke zorg waar beschikbaar is, waar knelpunten ontstaan en hoe die zich ontwikkelen. Dat blijkt uit de Stand van de Jeugdzorg 2026 van de Nederlandse Zorgautoriteit (NZa). Dit inzicht is nodig zodat de beschikbare zorg beter aansluit bij wat jeugdigen en gezinnen nodig hebben. Daarnaast helpt het om risico's voor de beschikbaarheid eerder te signaleren en passende zorg te organiseren. De NZa pleit daarom voor duidelijke randvoorwaarden om de beschikbaarheid van jeugdzorg beter in beeld te kunnen brengen, bijvoorbeeld door wachttijden op dezelfde manier te registreren en te meten.
Anouk Mateijsen, directeur Toezicht: Kinderen, jongeren en gezinnen moeten kunnen rekenen op hulp als zij die nodig hebben. Deze Stand van de Jeugdzorg volgt uit de nieuwe rol van de NZa in het jeugdzorgstelsel. Daarmee brengen we de beschikbaarheid van jeugdzorg beter in kaart, signaleren risico's en houden we vanaf 1 januari 2027 toezicht op de financiële bedrijfsvoering en jaarverantwoordingen van jeugdzorgorganisaties. Alleen als we beter weten waar zorg beschikbaar is, kunnen we de sector ondersteunen bij het organiseren van tijdig passende hulp.

Beeld: © ISK
Ontwikkelingen
In 2025 nam het gebruik van jeugdzorg niet verder toe. Ook bleef de financiële positie van jeugdzorgorganisaties redelijk stabiel. Tegelijkertijd bleven de gemeentelijke uitgaven stijgen. Ook is de financiële toekomst van gecertificeerde instellingen onzeker. En zijn er zorgen over de beschikbaarheid van vooral de specialistische jeugdzorg. Op dit moment is er onvoldoende inzicht om deze ontwikkelingen te verklaren en te bepalen wat ze betekenen voor de beschikbaarheid van jeugdzorg. Zo kan de lichte daling in het gebruik komen door minder vraag naar zorg, maar ook doordat passende zorg niet altijd beschikbaar is.
Passende hulp
Uit de Stand van de Jeugdzorg van vorig jaar bleek dat juist jeugdigen en gezinnen met complexe problematiek niet altijd passende zorg krijgen. Ook vormde de toenemende druk op het stelsel, mede door de groei van minder specialistische vormen van jeugdzorg en het ontbreken van duidelijke beleidskeuzes, een risico voor de continuïteit van zorg. De cijfers van dit jaar laten zien dat die zorgen nog steeds actueel zijn. De beschikbaarheid van specialistische zorg voor jeugdigen met complexe hulpvragen blijft een belangrijk knelpunt. Jeugdregio’s zien tekorten in verschillende vormen van complexe zorg. Tegelijkertijd weten zij niet altijd goed hoeveel zorg nodig is en of er voldoende passende hulp beschikbaar is.
Randvoorwaarden
De NZa roept de ministeries van Volksgezondheid, Welzijn en Sport en Justitie en Veiligheid, als verantwoordelijken voor het jeugdzorgstelsel, op om vaart te maken met de benodigde randvoorwaarden. Dit vraagt onder andere om duidelijke afspraken over het meten, registeren en beoordelen van beschikbare jeugdzorg, bijvoorbeeld als het gaat om wachttijden. Dit zodat beter zichtbaar is waar passende hulp ontbreekt en waar knelpunten in de beschikbaarheid ontstaan.