Inmiddels 61 duizend operaties ingepland in ziekenhuizen, wel nieuwe afschaling door oplopende coronadruk in zicht

Ziekenhuizen en zelfstandige klinieken spannen zich in om zoveel mogelijk planbare zorg aan patiënten te leveren. Met de toename van het aantal coronapatiënten op de IC’s en andere ziekenhuisafdelingen wordt dat wel steeds moeilijker. Ook huisartsen, wijkverpleging en paramedici ervaren dat de druk oploopt. Dat blijkt uit de monitor Toegankelijkheid van Zorg – Gevolgen van Covid-19 die de Nederlandse Zorgautoriteit maandelijks publiceert.

©ISK

We verwachten dat de druk op de zorg de komende tijd weer verder zal toenemen. Dat komt door de toename van het aantal IC- en ziekenhuisopnames, samen met oplopend ziekteverzuim en de hoge werkvoorraad. De druk loopt ook op voor huisartsen. Zij behandelen patiënten met een reguliere zorgvraag. Maar ze behandelen ook coronapatiënten, mensen met ggz-problematiek die door wachtlijsten nog geen gespecialiseerde hulp kunnen krijgen, doen vaccinaties en volgen mensen van wie zorg is uitgesteld. Paramedici, zoals fysiotherapeuten, behandelen ook mensen die nog niet zijn verwezen naar het ziekenhuis voor een operatie aan de heup of knie. Ook in de wijkverpleging neemt de druk toe door nazorg aan coronapatiënten en een hoog ziekteverzuim.

Kritieke planbare zorg

Op dit moment leidt de druk op de IC’s nog niet tot een grote afschaling van ziekenhuiszorg. 5 ziekenhuizen geven aan de kritieke planbare zorg, de zorg die binnen zes weken moet plaatsvinden om gezondheidsschade te voorkomen, niet volledig volgens planning te kunnen leveren. 2 van hen zeggen deze zorg niet altijd binnen zes weken te kunnen leveren. Dat is in lijn met voorgaande weken. Een toenemende druk op de IC’s zal als eerste de kritieke planbare zorg onder druk zetten die afhankelijk is van IC-capaciteit. Het gaat dan bijvoorbeeld om open hart operaties en transplantaties. We bekijken samen met ziekenhuizen, zorgprofessionals en zorgverzekeraars hoe deze zorg, net als de acute zorg, bij toenemende coronadruk hoe dan ook door kan blijven gaan.

Inhaalzorg

We schatten dat bij alle Nederlandse ziekenhuizen maximaal 180 tot 200 duizend operaties extra uitgevoerd moeten worden als gevolg van zorg die tijdens de pandemie is uitgesteld. Op basis van de gegevens van 44 van de 73 ziekenhuizen weten we dat daar ongeveer 61 duizend operaties al van op de planning staan. Deze operaties vragen ongeveer 2.500 extra IC-dagen, wat overeenkomt met ongeveer 150 coronapatiënten die IC-zorg nodig hebben.

Het beeld van in te halen operaties wisselt per specialisme. Bij chirurgie en urologie bijvoorbeeld zijn de meeste mensen die wachten op een operatie al bekend in het ziekenhuis. Bij orthopedie, plastische chirurgie en gynaecologie is ongeveer de helft van het aantal uitgesteld operaties in beeld. Patiënten worden langer in de eerstelijn behandeld voordat ze worden doorverwezen. We blijven samen met zorgverzekeraars en ziekenhuizen monitoren hoe het aantal geplande operaties zich ontwikkelt.

Zelfstandige klinieken

De zelfstandige klinieken leveren inmiddels meer zorg dan voor de corona-uitbraak en de verwijzingen naar deze klinieken zijn gestegen. Van de operaties die tijdens de coronapandemie in de ziekenhuizen zijn uitgesteld, is op basis van een grove schatting 10% inmiddels in een zelfstandige kliniek ingehaald. Een groter deel van alle patiënten die verwezen worden door de huisarts voor medisch-specialistische zorg wordt nu verwezen naar zelfstandige klinieken. Dit maakt dat ziekenhuizen iets meer ruimte hebben om in te lopen op de werkvoorraad.

Contact met zorgverzekeraar

We zien landelijk verschillen in wachttijden en het aantal operaties dat in de ziekenhuizen gepland is. De NZa vindt het belangrijk dat patiënten niet onnodig lang wachten op zorg, terwijl er binnen een acceptabele reisafstand wel plek is. Als patiënten wachten op een behandeling en liever eerder geholpen willen worden, loont het om contact op te nemen met de behandelend arts en de zorgverzekeraar. De zorgverzekeraar kan bemiddelen naar een ziekenhuis of zelfstandige kliniek waar eerder plek is. Artsen zullen altijd beoordelen of het nog verantwoord is om te wachten. Patiënten kunnen de wachttijden voor behandelingen ook raadplegen op ZorgkaartNederland.