Ziekenhuiszorg nog op peil in november, huidige situatie is zorgelijk en vraagt om nog intensievere samenwerking

In november was het geschatte aantal patiëntencontacten en operaties per week nog ongeveer op hetzelfde niveau als in 2018 en 2019. Oncologen zagen net als de vorige maanden nog steeds meer nieuwe patiënten voor oncologische diagnostiek en behandeling. Deze cijfers laten zien dat zorgverleners in november een geweldige prestatie hebben geleverd om ondanks de 2e COVID-golf de toegankelijkheid tot zorg op peil te houden. En het aantal verwijzingen naar de ggz nam vooral onder jongeren toe. Wel zagen we een andere prioritering in de medisch-specialistische zorg. De meer urgente zorg kreeg voorrang.

©isk

Dat blijkt uit de wekelijkse rapportages van de Nederlandse Zorgautoriteit (NZa) over de gevolgen van de corona-uitbraak voor verwijzingen en behandelingen in de medisch-specialistische zorg en de geestelijke gezondheidszorg.

Regionale samenwerking blijft van belang om toegang tot zorg op peil te houden

Het stijgende aantal Covid-patiënten in ziekenhuizen, de hoge werkdruk en het hoge ziekteverzuim in ziekenhuizen heeft de afgelopen weken geleid tot verdere afschaling van de minder urgente planbare zorg. Dat blijkt ook het Zorgbeeldportaal van de NZa. Ziekenhuizen leveren via dit portaal wekelijks informatie aan over de druk op de zorg en de beschikbaarheid van (semi-)acute zorg, kritiek planbare zorg en minder urgente planbare zorg. Uit het portaal blijkt dat begin deze week het aantal operaties landelijk al was afgeschaald met 40%. Vorige week was dit nog 26%. Het ziekteverzuim onder zorgverleners in ziekenhuizen ligt nu op gemiddeld op 8%. Uit berichtgeving van het Landelijk Netwerk Acute Zorg (LNAZ) blijkt dat verdere afschaling van de minder urgente planbare zorg noodzakelijk is om de (semi-)acute en kritiek planbare zorg in de komende weken te waarborgen.

De druk op de zorg versterkt de noodzaak tot regionale samenwerking. De brancheorganisaties hebben eerder afspraken gemaakt over samenwerking tussen ziekenhuizen en zelfstandige klinieken. Op basis hiervan verwacht de NZa dat in ROAZ-verband afspraken worden gemaakt over hoe de zorgcapaciteit in de regio zo goed mogelijk kan worden ingezet om de zorg toegankelijk te houden. Data uit het Zorgbeeldportaal is hierbij ondersteunend. Ziekenhuizen moeten prioriteit worden geven aan het beschikbaar houden van de (semi-)acute en kritiek planbare zorg, zoals afgesproken in het raamwerk van de Federatie Medisch Specialisten. Dat kan tot gevolg hebben dat zorgpersoneel dat doorgaans ingezet wordt op minder urgente planbare zorg in ziekenhuizen en zelfstandige klinieken het eigen werk staakt en bijspringt om meer urgente zorg te leveren. Als vervolgens in de ziekenhuizen en zelfstandige klinieken nog capaciteit beschikbaar is, dan kunnen ook mensen met een minder urgente zorgvraag worden geholpen. Dit is van belang om het stuwmeer aan uitgestelde zorg niet verder te laten oplopen.

Het blijft belangrijk dat mensen met gezondheidsklachten altijd contact opnemen met de huisarts of de vaste zorgverlener, ook in coronatijd. De huisarts of de vaste zorgverlener kan samen met de patiënt bepalen wat nodig en mogelijk is.

Verwijzingen naar ziekenhuiszorg

Hoewel er de afgelopen weken voor de meeste specialismen sprake is van een redelijk stabiel aantal verwijzingen naar het ziekenhuis, zien we in de meest recente week wel een terugval. Bij kindergeneeskunde is een opvallend gat ontstaan in het aantal spoedverwijzingen. Het aantal spoedverwijzingen voor dit specialisme blijft stabiel in 2020, terwijl in 2018/2019 sprake is van een stijging aan het eind van het jaar. Het verschil kan deels worden verklaard door minder spoedverwijzingen gerelateerd aan luchtwegklachten. Het aantal wachttijden dat de treeknormen overschrijdt is iets gedaald ten opzichte van augustus/september, maar blijft ook in november hoog. Ondanks de treeknorm overschrijdingen zijn in de meeste ROAZ-regio’s de wachttijden voor bijv. heup- en staaroperaties wel (iets) gedaald.

Oncologie

De meest recente cijfers over de productie, na de correctie voor het registratie-effect, laten zien dat oncologische zorg ook in november nog goed doorgang kon vinden. Het aantal verwijzingen stagneert de afgelopen weken onder het te verwachte niveau maar het aantal gestelde diagnoses in november is hoger dan in eerdere jaren. Tijdens de piek van de 2e coronagolf heeft de toegenomen uitval van medewerkers de capaciteit iets beperkt. De wachttijden voor oncologische behandeling zijn de afgelopen maanden licht toegenomen, vooral voor operaties.

Ggz

Het aantal verwijzingen naar de ggz nam de afgelopen weken weer toe, met name onder jongeren. Bij de wachttijden zijn er voor de meeste diagnoses weinig veranderingen. Uitzonderingen zijn verwijzingen voor pervasieve stoornissen en gedrags- en aandachtstekortstoornissen. Deze liggen hoger dan vorig jaar. Het aantal geopende behandeltrajecten lijkt inmiddels weer terug op het niveau van voorgaande jaren. Het aantal direct patiëntgebonden minuten zorg ligt de afgelopen periode iets hoger dan vorig jaar.