NZa brengt extramurale hulpmiddelenzorg in kaart

De Nederlandse Zorgautoriteit vindt het belangrijk dat iedereen gebruik kan maken van een passend hulpmiddel als hij of zij dat nodig heeft. Het gaat dan bijvoorbeeld om incontinentiemateriaal of een gehoortoestel. De afgelopen tijd heeft de NZa onderzoek gedaan naar de inkoop en verstrekking van hulpmiddelen die mensen in hun eigen omgeving gebruiken en die vanuit de basisverzekering vergoed worden. Hier geven we in Nederland jaarlijks zo’n 1,5 miljard euro uit. Over het algemeen zien we in onze monitor hulpmiddelenzorg dat de hulpmiddelen beschikbaar zijn en van voldoende kwaliteit. Wel zien we aandachtspunten als het gaat om de informatie over vergoedingen.

Man met looprek krijgt hulp

Mensen krijgen in Nederland een hulpmiddel als zij dat nodig hebben. De meeste zorgverzekeraars kopen deze zorg in bij veel aanbieders. Een enkele zorgverzekeraar heeft met slechts een paar aanbieders afspraken. Voor de patiënt leidt dit niet tot problemen, omdat hulpmiddelen vaak thuis worden bezorgd. Reistijd speelt hier dus geen rol. Ook de kwaliteit van hulpmiddelen is over het algemeen goed. Een deel van de gebruikers stelt wel op prijs dat er persoonlijk contact is bij het uitkiezen van een hulpmiddel.

Vergoeding

De grote hoeveelheid hulpmiddelen en de verschillende wettelijke kaders waarbinnen deze kunnen worden verstrekt, zorgen voor onduidelijkheid. Dat kan er toe leiden dat mensen ‘verdwalen’ als ze een hulpmiddel nodig hebben. In de praktijk blijken de meeste onduidelijkheden te gaan over de vergoeding. Mensen kunnen niet altijd goed vinden welk hulpmiddel er voor hun beschikbaar is en hoeveel ze zelf moeten betalen. Dit speelt bijvoorbeeld bij gehoortoestellen. Zorgverzekeraars kunnen hier soms nog duidelijker over informeren.

Passende zorg

Mensen kunnen aanspraak maken op een hulpmiddel dat past bij hun individuele situatie en behoefte. Wat voor de één passend is, hoeft dat niet te zijn voor de ander. Zorgaanbieders en leveranciers van hulpmiddelen moeten hier aandacht voor hebben. Zorgverzekeraars willen vanuit hun rol een redelijke prijs en goede producten. Daarvoor maken ze voor sommige typen hulpmiddelen steeds meer gebruik van een standaardindeling voor bepaalde categorieën patiënten. Dit geeft houvast voor zorgverzekeraars en zorgaanbieders, maar kan voor individuele gebruikers ook betekenen dat zij, met een specifieke levensstijl of kenmerken, ten onrechte in een bepaald ‘hokje’ worden geduwd. Het risico bestaat dat deze gebruikers weliswaar recht hebben op een passend middel, maar dat het lastiger wordt om dat recht te realiseren. Hier moeten zorgaanbieders en zorgverzekeraars alert op blijven en maatwerk blijven leveren.

Innovatie

Waar productontwikkelingen binnen het verzekerde pakket een duidelijke toegevoegde waarde hebben, kunnen zorgverzekeraars meer doen om innovatie te bevorderen. De soms eenzijdige nadruk op prijs leidt er toe dat innovaties niet altijd van de grond komen. Aan de andere kant is de meerwaarde van als innovatief aangemerkte hulpmiddelen soms beperkt, terwijl de kosten wel fors hoger zijn. Daarnaast zien we dat digitalisering in de hulpmiddelenzorg soms ook risico’s kan opleveren voor de privacy van gebruikers. Het is daarom belangrijk dat ze zeggenschap houden over hun data als zij overstappen naar een andere zorgaanbieder of zorgverzekeraar. De risico’s hiervan moeten goed in beeld worden gebracht en de privacy worden geborgd.

Kwaliteit

Voor sommige hulpmiddelen lijkt er weinig ruimte om de prijs verder te verlagen zonder dat de kwaliteit negatief wordt beïnvloed. Hoewel zorgverzekeraars aangeven dat zij kwaliteit een belangrijk aandachtspunt in het inkoopbeleid van hulpmiddelen vinden, zien we dit nog niet altijd terug in de inkoop. Een verdere verlaging van de prijs kan er toe leiden dat de Nederlandse markt minder aantrekkelijk wordt voor aanbieders van hulpmiddelen. Zorgverzekeraars moeten hier aandacht voor hebben. Zij moeten er voor zorgen dat hun verzekerden de hulpmiddelen kunnen blijven gebruiken die ze nodig hebben, ook in de toekomst.